Była to kolejna wizyta w tym przecudnym zakątku na pograniczu Bytomia i Tarnowskich Gór jakim jest rezerwat Segiet. Tym razem zauroczyły mnie żaby, o których ze względu na specyfikę, ale także na rzadkość w naszych warunkach, chciałbym coś niecoś skrobnąć ;) Jak sama nazwa podpowiada, że w czasie godów samce wydają z siebie charakterystyczne odgłosy przypominające śmiech. Stąd też wzięła się nazwa - żaba śmieszka.
Żaba śmieszka
Setki zielonych głów wystaje ponad lustro wody
Żaba śmieszka to największy płaz bezogonowy występujący w Polsce. Ma masywną budowę ciała, długie nogi oraz szeroki pysk. Na oliwkowo-brunatnym grzbiecie i głowie występują czarne plamy oraz duże brodawki. Na bokach grzbietu znajdują się jasne fałdy skóry, zaś przez jego środek biegnie jasny pasek. W czasie godowym u samca nabrzmiewają tzw. modzele godowe, czyli zgrubienia skóry. Samica jest większa od samca i może mierzyć od 73 do 120 mm, a wielkość samca wynosi od 67 do 110 mm. Masa ciała tego płaza wynosi od 30 do 100 g.
Żaba śmieszka występuje na terenie prawie całej Europy, a także w niektórych rejonach Azji. W Polsce spotkać ją można na terenie całego kraju, a szczególnie w krajobrazie nizinnym. Prawie nie występuje w naszych górach. Mimo tego, że spotkać ją można na terenie większości Polski, nie jest to płaz występujący pospolicie i określa się go w naszym kraju jako gatunek rzadki.
Żaba śmieszka jest zwierzęciem ciepłolubnym i jednocześnie największym płazem bezogonowym Polski. Prowadzi ziemno-wodny tryb życia, przy czym jego występowanie jest ściśle uzależnione od obecności wód takich jak potoki, źródła, rzeki czy jeziora. Gdy nadchodzi październik, śmieszka zagrzebuje się w mule, gdzie spędza zimę.
Żaba śmieszka przystępuje masowo do godów w maju i czerwcu. Odbywa je w środowisku wodnym. Samica składa na powierzchniach wodnych roślin około 6 - 16 tysięcy jaj. Po kilku tygodniach, najczęściej w lipcu, wylęgają się z nich kijanki, które jesienią przeobrażają się w postać dorosłą. Ten duży płaz może dożyć nawet 20 lat.
Śmieszka odżywia głownie się kijankami innych żab, małymi jaszczurkami, ale także drobnymi rybami i ssakami. Jako ciekawostkę można podać, że gatunek ten na szczęście nie jest zagrożony wymarciem, ale ma status LC w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych. W Polsce żaba śmieszka znajduje się pod całkowitą ochroną prawną. Jeśli chodzi o zbiorniki na terenie rezerwatu Segiet oraz w jego otulinie, to stanowią one wyśmienite warunki do rozmnażania wszelkich płazów, gadów i ptaków oraz nietoperzy.
Serdecznie zapraszam do odwiedzenia tego ciekawego miejsca oraz innych wątków, o których pisałam wcześniej. A oto i filmik, który ukazuje jak pięknie potrafią skrzeczeć :)
W północnej części Górnośląskiego
Okręgu Przemysłowego, na pograniczu miast Bytomia i Tarnowskich Gór,
w bezpośrednim sąsiedztwie bytomskiej dzielnicy Blachówka, zlokalizowany jest
rezerwat leśny Segiet. Warto również dodać, że rezerwat Segiet decyzją Komisji Europejskiej z 13 listopada 2007
r. objęty został ochroną jako obszar Natura 2000 - Podziemia Tarnogórsko-Bytomskie.
Sam rezerwat położony jest w szczytowych partiach Srebrnej Góry (347 m n.p.m.), będącej jednym z wyższych wzniesień zachodniej części Garbu Tarnogórskiego. Już w 1908 r. zostały podjęte starania o utworzenie rezerwatu na Srebrnej Górze, w obrębie kompleksu leśnego, zwanego Lasem Segieckim.
W czerwcu 1916 r. odbyto więc wizję lokalną z udziałem przyrodników,
nadleśniczego i przedstawiciela hrabiego Donnersmarcka, będącego
właścicielem tych terenów.
Jednak się opłacało. Późniejsze wielokrotne starania o utworzenie
rezerwatu, zarówno przyrodników polskich jak niemieckich, zakończone
zostały powodzeniem dopiero w 1953 r. wtedy to zarządzeniem
ministra Leśnictwa z dnia 27 kwietnia 1953 roku, powołano częściowy rezerwat przyrody pod nazwą
Segiet o powierzchni 24,29 ha, w celu zachowania ze względów
naukowych, dydaktycznych i społecznych fragmentu naturalnego lasu
bukowego z domieszką świerka i jodły.
Sędziwe drzewa dotknięte zębem czasu odchodzą w przeszłość przeradzając się w poszycie leśne jako stół jadalny dla grzybów i roślin.
Występowanie w tutejszych osadach związków żelaza oraz cynku
i ołowiu z domieszkami srebra, stało się przyczyną rozwoju na
tym obszarze kopalnictwa rud tych metali. Począwszy od XIII wieku
na terenie Lasu Segieckiego prowadzona była eksploatacja galmanu,
galeny i srebra. Ślady tej działalności można obserwować do
dzisiaj.
Porośnięte leje (worpie) świadczą o tym, że tym miejscu były szyby wydobywcze, eksploatowane metodą odkrywkową.
Na terenie rezerwatu widoczne są głębokie leje (tzw. worpie)
otoczone usypiskami rumoszu skalnego, będące pozostałością po
szybach odkrywkowych. Wraz z rozwojem górnictwa i hutnictwa metali
postępowało niszczenie lasów Garbu Tarnogórskiego, które
dostarczały drewna stosowanego jako opał do wytopu kruszców.
Świerk na tym terenie nie okazał się trwałym nabytkiem. Pierwotne drzewostany bukowe, dębowe i grabowe zastąpiły
sztucznie wprowadzone: świerki, sosny i dęby czerwone. Tylko
gdzieniegdzie napotkać można obecnie pojedyncze, majestatyczne
buki i dęby, pozostałości lasów pierwotnych.
Wierzchołek Srebrnej Góry, przez który przebiega niebieski szlak turystyczny(Szlak Powstańców Śląskich) z Bytomia (dworzec PKP) przez Górę Świętej Anny do Gliwic o dł. 184,2 km.
Na tym tle wspaniale wyróżnia się drzewostan bukowy rezerwatu
Segiet, będący efektem naturalnej sukcesji na obszarze dawnych
wyrobisk górniczych. Buki osiągają tu wysokość 35-40 m, a
wiek niektórych z nich określa się na około 150 lat. Obok
buków, w domieszce rosną świerk i klon jawor.
Na obrzeżach
rezerwatu spotyka się sztuczne, jednogatunkowe drzewostany świerkowe,
a także fragmenty stosunkowo młodych drzewostanów z udziałem:
brzozy, jarzębiny i dębu.
Stanowiska sosny pospolitej i świerka.
Roślinność rezerwatu reprezentują trzy zespoły leśne. Południową
część rezerwatu porasta ciepłolubna buczyna storczykowa.
Wiosną idąc drogą, którą wyznakowane są ścieżki dydaktyczne oraz szlak rowerowy zewsząd dobiega intensywny zapach konwalii majowej.
W jej
runie spotyka się m.in.: występującą dość licznie konwalię
majową, kopytnika pospolitego, perłówkę zwisłą, podagrycznika
i lilię złotogłów.
Przejście na wysepkę.
W części północnej występuje kwaśna
buczyna niżowa, o ubogim runie, tworzonym przez: kosmatkę owłosioną,
borówkę czarną i śmiałka pogiętego. Pozostałą część
rezerwatu pokrywa żyzna buczyna, prawdopodobnie będąca zubożałą
postacią buczyny karpackiej.
Szuwary i tataraki.
Kijanki mają się tu dobrze.
W północnej części otuliny rezerwatu Segiet istniej kilkanaście stawów, które powstały w wyniku eksploatacji kruszców oraz dolomitu. W tej chwili są to bardzo dogodne miejsca do wypoczynku oraz dla zwierząt i roślin wodo-lubnych.
Jeden z największych stawów w rejonie Segietu.
Z terenu rezerwatu podaje się około 125 gatunków roślin
naczyniowych i 40 gatunków mszaków. Spotkać tu można wiele
rzadkich gatunków roślin, m.in. objętych ochroną ścisłą:
tojada dzióbatego, orlika pospolitego, lilię złotogłów,
wawrzynka wilczełyko, śnieżyczkę przebiśnieg oraz storczyki -
buławnika czerwonego i wąskolistnego, kruszczyka szerokolistnego,
kruszczyka rdzawoczerwonego, gnieźnika leśnego. Szczególną
osobliwością rezerwatu jest najbardziej okazały ze storczyków
Polski - obuwik pospolity. Spośród roślin objętych ochroną częściową
występują tu: kopytnik pospolity, konwalia majowa, barwinek
pospolity, marzanka wonna, bluszcz pospolity, pierwiosnka lekarska,
kruszyna pospolita i kalina koralowa. Świat zwierzęcy rezerwatu i jego otuliny poznany jest nierównomiernie.
Stosunkowo dobrze zbadana jest fauna kręgowców. Spośród ptaków
występują tu m.in.: bogatka, dzięcioły - czarny, duży i
zielonosiwy, dzięciołek, grubodziób, kapturka, kos, kowalik,
kruk, zięba, rudzik, siniak, świstunka leśna. Poza tym, można tu
zobaczyć kołujące nad lasem myszołowy i usłyszeć odzywające
się o zmierzchu puszczyki. Świat płazów związany jest głównie
z okresowymi oczkami wodnymi, które znajdują się na obrzeżach
rezerwatu i w jego otulinie.
Występują tu: traszka grzebieniasta,
żaby - jeziorkowa i trawna oraz ropucha szara. Przedstawicielami
gadów na terenie rezerwatu są: jaszczurka zwinka, jaszczurka żyworodna,
padalec i żmija zygzakowata. Fauna ssaków reprezentowana jest
m.in. przez: tchórza zwyczajnego, dzika, sarnę, ryjówki -
aksamitną i malutką, zębiełka karliczka, nornicę rudą. Szczególnie interesującą grupą ssaków związaną z
rezerwatem, a właściwie z jego podziemiami, są nietoperze.
W
nieczynnych wyrobiskach, które ciągną się pod rezerwatem,
zlokalizowane jest największe w województwie śląskim zimowisko
nietoperzy - tzw. Podziemia
Tarnogórsko-Bytomskie. Hibernują tu przedstawiciele takich
gatunków, jak: nocek duży, gacek brunatny, nocek rudy, nocek
Brandta, nocek wąsatek, nocek Natterera, a także mroczek późny,
gacek szary i nocek Bechsteina.
Nocek Duży [foto wikipedia]
Fauna bezkręgowców poznana jest na razie tylko wybiórczo.
Dotychczasowe badania poświęcone były głównie owadom. Na szczególną
uwagę zasługują reliktowe gatunki chrząszczy, związane z lasami
pierwotnymi.
Stara zabudowa Blachówki odchodzi już w niepamięć. Natomiast w bezpośrednim sąsiedztwie rezerwatu powstaje nowe osiedle w widokowych miejscach dla ludzi z grubym portfelem. Szkoda.
Położenie rezerwatu w sąsiedztwie dużych osiedli mieszkaniowych sprawia,
że jest on chętnie odwiedzany, jednak należy pamiętać o tym, iż jest to
teren, na którym obowiązują ścisłe zakazy, zgodnie z ustawą o ochronie
przyrody, zabraniające m.in.:
- chwytania dziko żyjących zwierząt, ich płoszenia, zabijania,polowania,
niszczenia nor i legowisk zwierzęcych oraz gniazd ptasich i wybierania z
nich jaj,
- pozyskiwania, niszczenia lub uszkadzania drzew i innych roślin,
- wysypywania i wylewania odpadów, niszczenia gleby,
- ruchu pieszego, rowerowego, poza szlakami do tego wyznaczonymi,
- wjeżdżania samochodami i motocyklami,
- wprowadzania psów bez smyczy i kagańca
Jeśli ktoś tu nie był, to polecam gorąco ten zakątek. Segiet z pewnością jest jednym z najbardziej godnych polecenia miejsc w okolicy
Bytomia i Tarnowskich Gór. A w zasadzie łatwo tu dojechać z kazej strony GOP-u. Zapewniam, że nie będziecie żałować. Do zobaczenia na szlaku!
Na koniec polecam także film: Bytom z natury zielony.
